Budowa żeńskiego układu płciowego

Narządy płciowe żeńskie służą do wytwarzania komórek płciowych żeńskich, a w przypadku zapłodnienia stwarzają dogodne warunki do rozwoju i wzrastania płodu. Pod względem anatomicznym narządy płciowe żeńskie dzielimy na narządy płciowe wewnętrzne i zewnętrzne. Do wewnętrznych należą: jajniki, jajowody, macica, pochwa. Narządy płciowe zewnętrzne noszą nazwę sromu niewłaściwego do, którego zalicza się: wzgórek łonowy, wargi sromowe większe, wargi sromowe mniejsze, łechtaczkę oraz przedsionek pochwy.

Jajnik.

Jajnik jest żeńskim gruczołem płciowym, produkującym komórki płciowe zwane jajami. Narząd ten posiada kształt małej spłaszczonej śliwki, a waga wynosi od 6 – 8 g. Barwa jajnika jest szarawo-różowa o twardej konsystencji. Jajnik położony jest w miednicy mniejszej przy jej bocznej ścianie, w dołu jajnikowym. Oba jajniki są przymocowane do otoczenia za pomocą trzech więzadeł: więzadła właściwego jajnika, krezki jajnika, więzadła wieszadłowego jajnika. Jajnik spełnia dwie zasadnicze role: rozrodczą, czyli od momentu osiągnięcia przez kobietę dojrzałości płciowej, czyli pokwitania, aż do wygaśnięcia jej roli rozrodczej jakim jest menopauza (przekwitanie), co ok. 28 dni dojrzewa w jajniku tzw. pęcherzyk Graafa, zawierający komórkę jajową. Natomiast wewnątrzwydzielnicza funkcja jajników polega na wydzielaniu przez komórki ziarniste i tekalne pęcherzyków i ciałka żółtego hormonów płciowych: estrogenów i progesteronu oraz w pewnej ilości androgenów.

Jajowody.

Jajowód, podobnie jak jajnik, jest narządem parzystym. Stanowi on cewkowaty przewód, położony pomiędzy jajnikiem, a macicą, o długości około 14 do 20 cm. Jajowód leży wewnątrzotrzewnowo i posiada krezkę przyczepiającą się do więzadła szerokiego macicy. Z uwagi na zróżnicowany kształt i położenie można wyróżnić w jajowodzie cztery części tj. lejek, bańkę, cieśń jajowodu, oraz część maciczną, czyli śródścienną. Rolą jajowodów jest wprowadzenie komórki jajowej do jamy macicy, co umożliwia skurcz ich mięśniówki, obecności rzęsek wyścielających ich błonę śluzową, a także obecności wydzieliny produkowanej przez gruczoły jajowodów.

Esica.

Esica, inaczej okrężnica esowata stanowi część jelita grubego. Nazwę swa zawdzięcza kształtowi przypominającego literę „S”. Esica skierowana jest początkowo łukiem wypukłym ku stronie prawej, a następnie zakręca w dół przechodząc w odbytnicę.

Macica.

Macica jest narządem nieparzystym, zbudowanym głównie z tkanki mięśniowej, o kształcie zbliżonym do spłaszczonej gruszki. Macica jest narządem służącym do przyjęcia zapłodnionego jaja oraz rozwoju płodu, a po ukończeniu rozwoju płodu „wydalenia” go poza ustrój matczyny. Macicę dzielimy na trzon, cieśń i szyjkę macicy. Ściana macicy zbudowana jest z trzech warstw: od wewnątrz błony śluzowej, błony mięśniowej i pokrywającej macicę od zewnątrz – błony surowicznej. W części pochwowej macicy znajduje się ujście zewnętrzne macicy, tam jej światło łączy się ze światłem pochwy. Macicę oraz jajowody obejmuje fałd otrzewnej (tzw. węzeł szeroki).

Szyjka macicy.

Szyjka macicy stanowi część narządu rodnego. Objęta jest górną częścią pochwy, dzielącą szyjkę macicy na część nadpochwową i część pochwową. Poważną funkcją szyjki macicy jest rola w zajściu w ciążę donoszenia jej i urodzenia. Jest ona kanałem dla plemników, który je wiedzie z pochwy do macicy, w trakcie ciąży działa jak zwieracz zamykający jamę macicy, a podczas porodu dzięki licznym zmarszczeniom sprzyja wydostaniu się płodu na zewnątrz. Ponadto szyjka macicy odgrywa bardzo ważną rolę w ochronie macicy przed zakażeniem, dzięki znajdującemu się w kanale szyjki śluzowi, który stanowi barierę ochronną dla flory bakteryjnej.

Pochwa.

Pochwa jest sprężystym oraz rozciągliwym przewodem, łączącym ujście macicy z przedsionkiem pochwy. Od przodu sąsiaduje z tylną ścianą pęcherza moczowego i cewką moczową, a od tyłu z odbytnicą. Od góry pochwa połączona jest z szyjką macicy, natomiast od dołu przechodzi przez przeponą moczowo – płciową. Ściana pochwy również zbudowana jest z trzech warstw, a są to: błona zewnętrzna (tkanka łączna), błona mięśniowa (mięśniówka gładka) oraz błona śluzowa (wielowarstwowy nabłonek płaski). Pochwa jest również miejscemwprowadzenia nasienia, obejmując prącie w czasie kopulacji, tworzy część kanału rodnego podczas porodu, a także jest drogą odpływu krwi menstruacyjnej. Ponadto w pochwie obecne są liczne bakterie kwasu mlekowego, które nadają jej kwaśny odczyn i stanowią ochronę przed chorobotwórczymi ustrojami.

Przedsionek pochwy.

Przedsionek pochwy to eliptyczna, płytka przestrzeń, ograniczona po bokach wargami sromowymi (mniejszymi), z przodu wędzidełkami łechtaczki, natomiast z tyłu wędzidełkiem warg sromowych.

Sklepienie pochwy.

Ponieważ pochwa obejmuje część pochwową macicy, dokoła części pochwowej wytwarza się rowek, zwany sklepieniem pochwy. Sklepienie pochwy dzieli się na sklepienie przednie, tylne i sklepienia boczne prawe i lewe. Najgłębsze jest sklepienie tylne, które podczas stosunku płciowego spełnia rolę zbiornika nasienia, skąd plemniki przedostają się do macicy i dalej do jajowodów, gdzie dochodzi do ewentualnego zapłodnienia.

Opuszki przedsionka pochwy.

Opuszki przedsionka pochwy o kształcie migdała, to ukryte w ścianie sromu parzyste twory o długości 3-4 cm, będące częścią narządów rodnych kobiety. Leżą u podstawy warg sromowych mniejszych , po obu stronach przedsionka pochwy. Zbudowane są ze splotów żylnych, tkanki łącznej oraz pasm mięśniówki gładkiej i objęte są błoną białawą. W trakcie stosunku płciowego opuszki silnie wypełniają się krwią co powoduje powiększenie łechtaczki.

Łechtaczka.

Łechtaczka jest to mała wyniosłość położona w przedniej części sromu. Zbudowana jest z dwóch ciał jamistych, które ku tyłowi rozchodzą się tworząc odnogi przymocowane do kości łonowych. Środkową część stanowi trzon łechtaczki, podzielony wewnątrz przegrodą ciał jamistych, a kończący się na wierzchołku żołędzią łechtaczki, która pokrywa napletek. Budowa ciał jamistych łechtaczki podobna jest do budowy ciał jamistych prącia. Każde ciało jamiste łechtaczki pokryte jest cienką błona białawą; wewnątrz znajdują się jamki komunikujące się między sobą, a podzielone beleczkami zbudowanymi z tkanki łącznej. Ponadto w łechtaczce znajdują się zakończenia licznych nerwów czuciowych.

Wzgórek łonowy.

Wzgórek łonowy jest wzniesieniem, położonym przed spojeniem łonowym, wywołanym większym skupieniem tkanki tłuszczowej. Ma kształt trójkąta, którego wierzchołek skierowany ku tyłowi przechodzi w wargi sromowe większe. Skóra w okolicy wzgórka łonowego od okresu pokwitania pokryta jest włosami.

Spojenie łonowe.

Spojeniem łonowym jest chrząstkozrost łączący obie kości łonowe macicy. Spojenie łonowe tworzą powierzchnie spojeniowe obu kości łonowych pokryte cienką warstwą chrząstki szklistej oraz włóknistej. Spojenie łonowe uważane jest za formę przejściową pomiędzy klasycznym chrząstkozrostem, a stawem.

Wargi sromowe mniejsze.

Wargi sromowe mniejsze położone są równolegle do warg sromowych większych i są zazwyczaj całkowicie przez nie pokryte. Stanowią boczne ograniczenia przedsionka pochwy. Pokrywa je delikatna skóra pigmentowa o charakterze błony śluzowej, cienka oraz pozbawiona włosów i gruczołów potowych. Oba tylne końce warg połączone są wędzidełkiem warg sromowych, które zwykle ulega przerwaniu podczas pierwszego porodu. Ku przodowi końce obu warg dzielą się na dwa ramiona. Ramiona podążają ku górze i połączone są nad łechtaczką, tworzą fałd pokrywający je od góry, zwany napletkiem łechtaczki, a w rejonie wierzchołka – wędzidełkiem łechtaczki.

Wargi sromowe większe.

Wargi sromowe większe są odpowiednikiem moszny u mężczyzn i stanowią dwa zdwojone fałdy skórne ograniczone po bokach bruzdą płciowo-udową. Obie wargi od przodu łączy spoidło przednie warg, w części tylnej występuje bardziej spłaszczone i szersze spoidło tylne warg. Zewnętrzna powierzchnia warg sromowych większych, skierowana do przyśrodkowych powierzchni ud, jest owłosiona skórą o ciemnym zabarwieniu, zawierająca liczne gruczoły łojowe i potowe. Od strony przyśrodkowej obie wargi ograniczają szparę sromu. Skóra pokrywająca wargi sromowe większe od strony szpary sromu jest nieowłosiona, delikatniejsza i wyglądem zbliżona do błony śluzowej.

Pęcherz moczowy.

Pęcherz moczowy jest okresowym zbiornikiem moczu znajdującym się w miednicy mniejszej za spojeniem łonowym. Wytwarzany przez nerki mocz, po zapełnieniu kielichów oraz miedniczek, spływa do moczowodów, a następnie kroplami do pęcherza moczowego. Kształt pęcherza moczowego jest zmienny i uzależniony od stopnia jego wypełnienia. Pusty pęcherz jest przypłaszczony, a pęcherz wypełniony moczem ma kształt jajowaty. Na zmianę kształtu wpływa rozciągliwość jego ścian, które są elastyczne i pofałdowane. Dzięki takiej budowie pęcherz moczowy jest w stanie zgromadzić ponad 500 ml moczu. Z napełnionego pęcherza moczowego mocz wypływa przez cewkę moczową na zewnątrz za pomocą mięśni zwieraczy, które jak pierścienie zaciskają cewkę moczową.

Odbytnica.

Ostatnim odcinkiem przewodu pokarmowego jest odbytnica, kończąca się odbytem. Długość całej odbytnicy wynosi kilkanaście centymetrów (12- 18 cm), a grubość zajmuje miejsce pośrednie pomiędzy grubością jelita cienkiego i okrężnicy. Część odbytnicy położona nad przeponą miednicy nosi nazwę bańki odbytnicy, natomiast pozostała tworzy kanał odbytu, którego ściany przylegają do siebie i oddalają się od siebie w trakcie wydalania kału. Górna część przebiegu odbytnicy przylega do kości krzyżowej i guzicznej. Kanał odbytu otoczony jest mięśniem, a dokładnie zwieraczem zewnętrznym odbytu. Ponadto błona śluzowa odbytnicy złożona jest z licznych fałd poprzecznych i podłużnych złożonych z błony śluzowej.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Anatomia. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>