Budowa męskiego układu płciowego

Narządy płciowe służą do podtrzymywania istnienia gatunku i pod względem anatomicznym narządy płciowe męskie dzielimy na wewnętrzne i zewnętrzne. Do narządów płciowych wewnętrznych należą: jądra wytwarzające komórki płciowe męskie, zwane plemnikami, i drogi wyprowadzające nasienie, tj. najądrza, nasieniowody, pęcherzyki nasienne i przewód wytryskowy oraz nieparzysty gruczoł krokowy – stercz i gruczoły opuszkowo – cewkowe. W skład narządów płciowych zewnętrznych wchodzą: prącie, cewka moczowa i moszna.

Pęcherz moczowy.

Pęcherz moczowy jest okresowym zbiornikiem moczu znajdującym się w miednicy mniejszej za spojeniem łonowym. Wytwarzany przez nerki mocz, po zapełnieniu kielichów oraz miedniczek, spływa do moczowodów, a następnie kroplami do pęcherza moczowego. Kształt pęcherza moczowego jest zmienny i uzależniony od stopnia jego wypełnienia. Pusty pęcherz jest przypłaszczony, a pęcherz wypełniony moczem ma kształt jajowaty. Na zmianę kształtu wpływa rozciągliwość jego ścian, które są elastyczne i pofałdowane. Dzięki takiej budowie pęcherz moczowy jest w stanie zgromadzić ponad 500 ml moczu. Z napełnionego pęcherza moczowego mocz wypływa przez cewkę moczową na zewnątrz za pomocą mięśni zwieraczy, które jak pierścienie zaciskają cewkę moczową.

Kość łonowa.

Kość łonowa to parzysta kość, która wchodzi w skład miednicy. Złożona jest z trzonu i dwóch gałęzi: górnej i dolnej. Górna gałąź połączona jest z trzonem, a gałąź dolna łączy się z kością kulszową. Natomiast trzon kości łonowej tworzy 1/5 panewki stawu biodrowego.

Prącie.

Prącie jest narządem kopulacyjnym, a przebiegająca w nim cewka moczowa jest zarówno drogą moczu, jak i nasienia. Prącie znajduje się powyżej moszny przed spojeniem oraz kośćmi łonowymi. Kształt i wielkość prącia uzależniona jest w dużym stopniu od stanu w jakim znajduje się prącie. W czasie spoczynku przeciętnie prącie ma długość 10 – 12 cm. W prąciu wyróżnia się: nasadę prącia, trzon prącia oraz żołądź.

Ciała jamiste.

Ciała jamiste to para gąbkowatej tkanki o walcowatym kształcie. Od zewnątrz pokryta jest przez błonę białawą, która wnika między oba ciała, wytwarzając przegrodę prącia. Ich wypełnienie się krwią powoduje powiększenie rozmiarów penisa i jego usztywnienie, czyli tzw. erekcję.

Żołądź.

Żołądź to zwieńczenie narządu kopulacyjnego (penisa) pod postacią ukrwionej, bardzo wrażliwej na dotyk „główki”. Stanowi ona zakończenie ciała gąbczastego, które przebiega pomiędzy dwoma ciałami jamistymi. Żołądź pokrywa tkanka skórno – śluzówkowa, silnie unerwiona czuciowo. W stanie spoczynku żołądź pokrywa dodatkowo chroniący napletek, przy wzwodzie następuje ustąpienie fałdu napletka, co umożliwia stosunek płciowy.

Napletek.

Na żołędzi prącia skóra tworzy podwójny fałd, zwany napletkiem. Fałd tan umocowany jest po stronie ciała gąbczastego wędzidełkiem napletka. W trakcie erekcji prącia napletek odsłania żołądź. Skóra żołędzi jest cienka, pokryta nabłonkiem wielowarstwowym płaskim, zabarwiona przez przeświecające naczynia krwionośne. Nabłonek ten, jak również nabłonek przylegającej do żołędzi skóry napletka, ulega stłuszczeniu i złuszcza się, tworząc mastkę napletka. W skórze napletek mogą, występować gruczoły łojowe, zwane tu gruczołami napletkowymi, brak natomiast włosów i gruczołów potowych.

Cewka moczowa.

Cewka moczowa męska rozpoczyna się ujściem wewnętrznym cewki moczowej, leżącym w dnie pęcherza moczowego na szczycie trójkąta pęcherza. Kończy się na żołędzi prącia szczelinowatym otworem, czyli ujściem zewnętrznym. Ma ona długość od 15 do 20 cm. Z uwagi na przebieg cewki moczowej w stosunku do otoczenia wyróżniamy w niej trzy części (sterczową, błoniastą i gąbczastą) oraz dwa wygięcia. Spośród dwóch charakterystycznych wygięć cewki moczowej, pierwsze wklęsłością skierowane ku górze, zwane jest krzywizną podłonową, drugie wygięcie wypukłe ku górze tworzy krzywiznę przedłonową. Poza funkcją wyprowadzania moczu pełni również funkcję wyprowadzania nasienia.

Esica.

Esica, inaczej okrężnica esowata stanowi część jelita grubego. Nazwę swa zawdzięcza kształtowi przypominającego literę „S”. Esica skierowana jest początkowo łukiem wypukłym ku stronie prawej, a następnie zakręca w dół przechodząc w odbytnicę.

Odbytnica.

Ostatnim odcinkiem przewodu pokarmowego jest odbytnica, kończąca się odbytem. Długość całej odbytnicy wynosi kilkanaście centymetrów (12- 18 cm), a grubość zajmuje miejsce pośrednie pomiędzy grubością jelita cienkiego i okrężnicy. Część odbytnicy położona nad przeponą miednicy nosi nazwę bańki odbytnicy, natomiast pozostała tworzy kanał odbytu, którego ściany przylegają do siebie i oddalają się od siebie w trakcie wydalania kału. Górna część przebiegu odbytnica przylega do kości krzyżowej i guzicznej. Kanał odbytu otoczony jest mięśniem, a dokładnie zwieraczem zewnętrznym odbytu. Ponadto błona śluzowa odbytnicy złożona jest z licznych fałd poprzecznych i podłużnych złożonych z błony śluzowej.

Pęcherz nasienny.

Pęcherzyk nasienny jest gruczołem parzystym, który przylega do dna pęcherza moczowego. Pęcherzyk nasienny ma kształt podłużnego woreczka o długości 4 – 5 cm. Wydzielina pęcherzyków nasiennych, która odprowadzana jest przez przewód wytryskowy do nasieniowodów, z którymi połączona jest w gruczole krokowym (sterczu), wchodzi w skład nasienia.

Przewód wytryskowy.

Przewód wytryskowy to kolejny odcinek drogi nasienia od bańki nasieniowodu, aż do ujścia cewki moczowej umiejscowiony w okolicy gruczołu krokowego. Długość przewodu wytryskowego wynosi ok. 2 cm, światło ok. 1 mm w części początkowej, zwężając się do 0,2 mm przy ujściu cewki moczowej. Obydwa przewody wytryskowe przechodzą do cewki moczowej, każdy na małym wzniesieniu błony śluzowej, zwany wzgórkiem nasiennym, po obu stronach niewielkiego podłużnego zagłębienia łagiewki sterczowej.

Gruczoł krokowy.

Gruczoł krokowy (prostata), zwany również sterczem jest tworem kształtu kasztana jadalnego lub stożka, spłaszczonego nieco w kierunku przednio – tylnym o wymiarach średnich – 3 cm, poprzecznym – 4 cm i przednio tylnym – 2,5 cm. Położony jest poniżej pęcherza moczowego na przedniej ścianie odbytnicy, na przeponie moczowo-płciowej i obejmuje cewkę moczową, czyli tzw. część sterczową cewki. Wydzielina gruczołu krokowego stanowi ok. 25% spermy (nasienia).

Gruczoł opuszkowo – cewkowy.

Gruczoł opuszkowo – cewkowy jest narządem parzystym, którego przewód uchodzi do cewki moczowej. Wielkością i kształtem zbliżony jest do ziarna grochu o barwie żółtobrązowej. Gruczoł opuszkowo – cewkowy położony jest w mięśniówce przepony mięśniowo – płciowej w sąsiedztwie końca opuszki ciała gąbczastego. Przewód gruczołu o długości 5 cm biegnie przez ciało gąbczaste i uchodzi na dolnej ścianie cewki moczowej. Gruczoł wydziela śluzowaty płyn, który przedostaje się do cewki moczowej podczas ejakulacji, przygotowując błonę śluzową do przejścia nasienia.

Nasieniowód.

Nasieniowód jest przewodem wyprowadzającym nasienie z najądrza do cewki moczowej. Długość jego wynosi około 50 – 60 cm. Nasieniowód można podzielić na cztery zasadnicze części: jądrową, pachwinową, powrózkową i miedniczną. Ściana nasieniowodu jest zbudowana z trzech warstw: błony zewnętrznej, błony mięśniowej i błony śluzowej. Końcowy odcinek nasieniowodu, przylegający do dna pęcherza moczowego jest wrzecionowato rozszerzony i nosi nazwę bańki nasieniowodu. Nabłonek bańki produkuje wydzielinę pobudzającą ruchliwość plemników. Bańka połączona z pęcherzykiem nasiennym, którego wydzielina miesza się z nasieniem, przechodzi w tzw. przewód wytryskowy uchodzący do części sterczowej cewki moczowej.

Najądrze.

Najądrze jest samodzielnym narządem zawierającym układ przewodów służących do magazynowania nasienia. Najądrze ma kształt fajki nasadzonej na koniec górny jądra od strony tylnej. Najądrze składa się z głowy, trzonu i ogona. Głowę stanowią płaciki lub stożki najądrza oraz przewodziki odprowadzające, natomiast trzon i ogon, uważany za główny magazyn nasienia, zbudowane są z poskręcanego przewodu najądrza, który opuszczając ogon, przechodzi w nasieniowód. Ponadto prócz magazynowania plemników, najądrze produkuje wydzielinę o kwaśnym odczynie, która wpływa na dojrzewanie plemników i ich unieruchomienie.

Jądro.

Parzysty gruczoł płciowy męski, jądro, rozwija się w jamie brzusznej, w okolicy lędźwiowej. Jądro ma kształt elipsoidalny i jest częściowo spłaszczone z boków. Wyróżnia się na nim powierzchnię przyśrodkową i boczną, które oddziela brzeg przedni i tylny. Ponadto w jądrze występuje koniec górny i dolny. Jądro ma zabarwienie białosinawe o długości 4 – 5 cm, a waga jądra wraz z najądrzem wynosi około 20 – 30 g. Wewnątrz jądra można wyodrębnić dwa zasadnicze elementy składowe: łącznotkankowy zrąb jądra i właściwy miąższ jądra. Jądro pokryte jest grubą włóknistą błoną białawą, która jest mało rozciągliwa, silnie unaczyniona i unerwiona. W przegródkach jądra przebiegają naczynia krwionośne, limfatyczne i nerwy. Jądro podobnie jak trzustka, ma charakter gruczołu o podwójnym wydzielaniu. Jako gruczoł wydzielania zewnętrznego produkuje plemniki , natomiast jako gruczoł dokrewny, czyli wewnątrzwydzielniczy wytwarza w komórkach śródmiąższowych hormony płciowe męskie androsteron i testosteron. Hormony te wpływają zarówno na cechy płciowe pierwotne jak i wtórne.

Moszna.

Moszna wraz z prąciem należy do zewnętrznych męskich narządów płciowych. Moszna jest obszernym, luźnym i nieparzystym workiem skórnym, w którym są umieszczone jądra wraz z osłonkami. Wewnątrz znajduje się przegroda moszny, dzieląca mosznę na dwa przedziały, przeznaczone dla jąder. Na powierzchni zewnętrznej widoczny jest szew moszny, stanowiący ślad zrostu embrionalnych wałów płciowych. Skóra moszny kurczy się pod wpływem zimna i rozciąga się pod wpływem ciepła. Dzieje się to dzięki obecności pod skórą błony kurczliwej, zbudowanej z włókien mięśniowych gładkich. Włókna te pozostają w związku z naczyniami moszny, która w ten sposób staje się narządem termoregulacji.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Anatomia. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>